Vahiy
Vahiy, sözlükte ‘hızlı bir şekilde ve gizlice söylemek, işaret etmek, ilham etmek’ anlamına gelmektedir. Terim olarak ise Allah’ın bir emri, bir hükmü veya bilgiyi peygamberine gizli olarak…
Siyer Sözlüğü
Vahiy Kâtibi
Resûlullah, nübüvvet hayatı boyunca nâzil olan âyetleri bir yandan tebliğ ederek ve namazda okuyarak onların ezberlenmesini sağlamış, diğer yandan bu âyetleri yazıyla tesbit ettirmiştir.…
Vahşî B. Harb
Aslen Habeşistanlı ve Kureyş eşrafından Cübeyr b. Mut‘im’in kölesidir. Vahşî’nin Mekke’ye nasıl geldiği bilinmemektedir. Cübeyr b. Mut‘im Uhud Savaşı hazırlıkları sırasında Vahşî’ye, Bedir’de amcası…
Vâkıa Suresi
Adını “mutlaka gerçekleşecek olan şey” anlamına gelen ve sûrenin birinci âyetinde geçen kelimesinden alır. Birkaç âyetinin Medine’de nâzil olduğu söylenmişse de müfessirlerin…
Vâkıdî
130 (747) yılında Medine’de mevâlî bir aile içinde doğdu. Küçük yaşta Medine’de eğitimine başladı; annesi onu ve kardeşi Şemle’yi küttâba gönderdi. Hocaları İbn Ebû Zi’b, ilk derste onların yazı ve…
Varaka b. Nevfel
Mekkeli haniflerden olan Varaka b. Nevfel Hz. Hatice’nin amcasının oğludur. Soyu Kusay’da Hz. Peygamber’in soyu ile birleşir. Varaka b. Nevfel, putlar adına kesilmiş kurban etlerini yemez, içki…
Vasîle
“Ulaşan, kavuşan” demektir. Cahiliye devrinde Araplar, Câhiliye Arapları koyunun dişi doğurması halinde bunu kendilerine ayırır, erkek doğurduğunda ise onu, ilahları için kurban ederlerdi. Şayet…
Veda Haccı
Haccın farz kılındığı tarihle ilgili farklı görüşler bulunmakla birlikte 9 (631) yılında farz olduğu kabul edilmektedir. Tebük Seferi dönüşü, 9 (631) yılındaki haccın…
Veda Hutbesi
Resûl-i Ekrem Vedâ haccı (10/632) sırasında Arafat, Mina ve Akabe gibi yerlerde ashaba hitap etmiş ve kısa, veciz bir şekilde tavsiyelerde bulunmuştur. Resûlullah’ın arefe günü Arafat’ta irat ettiği…
Vehb B. Kābûs
Müzeyneliler hicretten hemen sonra müslümanlarla iyi ilişkiler kurmuş, 5 (626) yılında da 400 kişilik bir heyetle Medine’ye gelip topluca müslüman olmuşlardı. Kabilenin daha önce İslâm’ı kabul eden…
Vehb El-Hayr
Muhtemelen milâdî 620 yılından kısa bir süre önce doğmuştur. Vehb’in Hz. Peygamber’le ne zaman görüştüğü ve İslâmiyet’i ne zaman kabul ettiği bilinmemekte, 9 (630) yılında Benî Âmir b. Sa‘saa…
Vehhâb
Sözlükte “karşılıksız vermek, bağışlamak, daha çok vermek” anlamındaki vehb (hibe) kökünden türemiş mübalağalı bir sıfattır. Esmâ-i hüsnâdan biri olarak “karşılık beklemeden bol bol veren” demektir.…
Vekil
Sözlükte “işinin görülmesini başkasına havale etmek” anlamındaki vekl (vükûl) kökünden türeyen vekîl “işin havale edildiği kimse” demektir. Terim olarak “bütün yaratıkların işlerinin…
Velid b. Muğîre
Milâdî 530 yılı civarında Mekke’de doğdu. Velîd aklı, dirayeti, güzel konuşması, gelişmiş şiir zevki, çocuklarının fazlalığı ve zenginliğiyle de Kureyş içerisinde temayüz etmişti. Onun Mekke ile Tâif…
Yâr-ı Gâr
Yâr-ı Gâr “mağara arkadaşı” demektir. Rivayete göre Hz. Peygamber hicret gecesi Hz. Ebû Bekir ile birlikte şehrin dışındaki Sevr mağarasına saklanıp orada birkaç gün kalmışlardı. Hicret yolculuğunda…
Yâsir b. Âmir
Aslen Yemenli olan Yâsir b. Âmir, İslam tarihinde şehit olan ilk erkek sahabidir. Ebû Huzeyfe b. Mugīre’nin himayesinde Mekke’ye yerleşen Yâsir, daha sonra onun cariyesi Sümeyye bint Hubbât ile…
Ya’lâ b. Ümeyye
Künyesi Ebû Halef ve Ebû Safvân’dir. Benî Nevfel b. Abdümenâf’ın halîfi olan Ya’lâ b. Ümeyye, babası ve kardeşleri ile birlikte Mekke’nin fethi sırasında Müslüman oldu. Huneyn, Tâif ve Tebük…
Yezîd B. Ebû Süfyân
İslâm öncesinde okuma yazma bilen, zekâsı ve cesaretiyle ün kazanan Yezîd, babası ve ailenin diğer fertleriyle birlikte Mekke’nin fethinde müslüman oldu. Ardından Huneyn Savaşı’na katıldı. Resûl-i…
Zâhir b. Harâm
Bedir Gazvesi’ne katılan sahabilerdendir. Rasûl-i Ekrem’in sağlığında çöl hayatı yaşayan Zâhir b. Harâm, yetiştirdiği mahsullerden Rasûlullah’a hediye getirirdi. Hz. Peygamber Zâhir b. Haram için…
Zâtüatlâh Seriyyesi
Zâtüatlâh, Arap yarımadasının kuzeyinde Suriye bölgesinde, Belka yakınlarında Benî Kudâa’ya mensup bazı toplulukların yaşadığı yerdir. İçlerinde Hıristiyanların ve putperestlerin bulunduğu Benî Kudâa…
Zâtür-Rikâ’ Gazvesi
Zâtür-Rikâ’ Arapça bir tamlama olup “yamalı” anlamına gelmektedir. Müslümanlar çölde yürümekten yarılan ayaklarına bez parçaları sardıkları için gazveye bu ad verilmiştir Rivayete göre Hz. Peygamber,…
Zâtürrikā‘ Gazvesi
Zâtürrikā‘ ismi ve gazvenin bu isimle anılmasıyla ilgili farklı görüşler ileri sürülmüştür. Buna göre bölgede üzerinde yama gibi kırmızı, siyah ve beyaz kısımlar olan bir dağın yer aldığı, arazisinin…
Zâtü’s-savârî Savaşı
Hz. Osman’ın hilafeti döneminde vuku bulan Zâtü’s-savârî savaşı, gemi direklerinin çokluğu dolayısıyla bu ismi almıştır (savârî: direkler). Dönemin Suriye Valisi Muâviye b. Ebû Süfyân ve Mısır Valisi…
Zâtü’s-Selâsil Seriyyesi
Rasûl-i Ekrem döneminde düşmanı yerinde etkisiz hale getirerek Medine üzerine saldırma planından vazgeçirmek için düzenlenen seriyyelerden biridir. H. 8 yılının Cemâziyelâhirinde (Ekim 629)…
Zekvân b. Abdükays
Hazreçli kabilesinin Âmir b. Züreykoğulları koluna mensuptur. İslam’a giren ilk Medinelilerdendir. Akabe biatlerınden önce Zekvân b. Abdükays ile Es’ad b. Zürâre bir konuda anlaşmazlığa düşmüş ve…
Zeml b. Amr
Kuzey Arabistan’da yaşayan Yemen taraflarında ikamet eden Kudâa kabilesine bağlı Uzre oğullarına mensubtur. Zeml, hicri 9 yılının Safer (Mayıs-Haziran 630) ayında Hz. Peygamber’le görüşmek…
Zeyd b. Desine
Medineli sahabilerden olan Zeyd b. Desine, Hazreçli olup Beyâzaoğulları koluna mensuptur. Hz. Peygamber hicretten sonra Zeyd’i muhacirlerden Hâlid b. Bükeyr ile kardeş yaptı. Bedir ve Uhud…
Zeyd B. Hârise
Bi‘setten otuz beş yıl kadar önce doğdu. Hz. Peygamber’den sadece on yaş küçük olduğu halde evlâtlığı olmasından dolayı önceleri Zeyd b. Muhammed diye anılırdı. Ancak evlâtlıkların öz babalarının…
Zeyneb Binti Cahş
Hicretten sonra Hz. Peygamber, Zeyneb’e istediği takdirde kendisini evlendireceğini söylemiş, Zeyneb bunu Resûl-i Ekrem’in kendisiyle evlilik teklifi olarak anlayıp, “Sen nasıl istersen” demiş, fakat…
Zeyneb binti Huzeyme
Ümmehâtü'l-Mü'mininden olan Zeyneb binti Huzeyme, Benî Âmir b. Sa'saa kabilesine mensuptur. Babası Huzeyme b. Hâris, annesi ise Hind bint Avf'tır. Rasûl-i Ekrem, Hz. Hafsa'dan sonra Zeyneb binti…